तैभ:वेत्रिLषम: तीक्ष्6ो मन्दश्चात्रि2 : समै : सम:
tair bhaved viṣamas tīkṣṇo mandaś cāgniḥ samaiḥ samaḥ || 8 ||
Van hen hebben de onevenwichtigen (in drie dosha’s) een scherpe (of intense) en trage (of zwakke) spijsvertering; de gelijken (gebalanceerde dosha’s) hebben een gelijke (gebalanceerde) spijsvertering.
Ashtanga Hridaya Samhita, Sutrasthana, Hoofdstuk 1, Vers 8
Hoe ziet dat er in de praktijk uit?
Visamagni
Als de spijsvertering gecombineerd is met invloeden of kwaliteiten van Vata. Dan zou je dit uit kunnen leggen op verschillende manieren, maar ze komen allemaal erop neer dat er geen ritme en regelmaat in zit. Iemand staat vandaag op om 6.00 uur en heeft om 10.00 uur honger, morgen is dat om 8.00 uur en overmorgen is er helemaal geen honger. Deze mensen vinden het vaak ook moeilijk om een bepaald leefritme aan te houden en hebben de neiging met alles onregelmatig te zijn. Het is voor deze mensen belangrijk een ritme te vinden en vol te houden en de spijsvertering daarop aan te passen. Als we zeggen: alleen eten als je honger hebt dan is dat Ayurvedisch correct. Maar tegen mensen met veel Vata zeg je bijvoorbeeld: we gaan actief ondersteuning bieden om te zorgen dat je op vaste tijden eten kunt verteren zodat je je niet lichter, onrustiger gaat voelen dan je je waarschijnlijk vaak al voelt.
Tiksnagni
Bij Pitta is er altijd een intens gevoel van honger. Deze mensen zouden gelijk bij het opstaan al iets moeten eten omdat ze het anders niet redden. Hitte, die veroorzaakt wordt door de spijsverteringssappen, veroorzaakt in deze gevallen snel een irritatie, boosheid als er geen eten in de buurt is. Een maaltijd overslaan is voor deze personen geen optie. Gebeurt dit overslaan wel of is het eten niet op tijd voorhanden, dan zullen de mensen in de omgeving graag een ommetje maken om niet in de buurt te hoeven zijn. Deze honger komt met veel vuur!
Mandagni
Kapha is erg traag. Ze kunnen prima functioneren op twee maaltijden per dag. Het lichaam heeft veel tijd nodig om een maaltijd te verteren. Als ze om 6.00 uur opstaan kan er prima pas honger zijn om 10.00 uur of 11.00 uur. Een maaltijd overslaan is geen enkel probleem. Wat niet inhoudt dat een persoon met meer Kapha geen behoefte heeft om tussendoor te snacken. Voor mensen met meer Kapha is het belangrijk te leren voelen wat trek of honger is en ook dat vullen geen manier is om emoties als verlies, rouw etc. op te lossen. Kleine beetjes, tussendoor snacken is ook niet geschikt voor deze mensen. Eigenlijk is het beste heel eenvoudig twee warme maaltijden per dag, alle smaken aanwezig, maar wat meer bitter scherp en wrang. Minder granen, veel groentes en kleine bijgerechtjes met veel smaak zoals spicy pickles, koriander chutney met pittige kruiden etc.
Samagni
De ultieme wens van hen die verlangen naar een gezond en lang leven. Een perfecte spijsvertering. En ja, dit is voor alle drie de dosha’s mogelijk om te krijgen. Alleen moet elk persoon, met zijn eigen unieke samenstelling van dosha’s, weer andere adviezen opvolgen om dit te bereiken.
